Projekty remontowe Najwyższe Kolegium Muzułmańskiego MZR w RP – podsumowanie roku 2018 Poniedziałek, 31 grudnia 2018 roku

Dzięki staraniom Muftiego Rzeczypospolitej Polskiej Tomasza Miśkiewicza i współpracy z turecką instytucją TIKA (Turkish Cooperation and Coordination Agency, Turecka Agencja Współpracy i Koordynacji) w 2018 roku udało się zrealizować dwa projekty: remont ogrodzenia zabytkowego cmentarza tatarskiego w Zastawku oraz remont meczetu oraz minaretu w Gdańsku. Obie inwestycje były poprzedzone miesiącami ustaleń, przygotowań i uzyskiwaniem niezbędnych pozwoleń.

Remont ogrodzenia zabytkowego cmentarza tatarskiego w Zastawku
(rozpoczęcie i zakończenie inwestycji: kwiecień – listopad 2018 roku)

Zabytkowy cmentarz tatarski w Zastawku jest jednym z najstarszych zachowanych w Polsce cmentarzy tatarskich, a jego powstanie datuje się na koniec XVII wieku. Na cmentarzu zachowały się 53 kamienie nagrobne z okresu XVIII-XX wieku. Nieznana pozostaje ilość nagrobków, które mogą obecnie znajdować się pod warstwą runa leśnego i ziemi. Cmentarz był czynny jeszcze w początkach XX wieku.

Prace nad projektem wykonania nowego ogrodzenia rozpoczęły się w pierwszej połowie 2017 roku mgr inż. arch. Beatę Grzegorczyk-Andrejczuk. Projekt uzyskał pozwolenie na budowę ze strony Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z Delegaturą w Białej Podlaskiej 31 lipca 2017 r., natomiast ze strony starosty bialskiego 5 września 2017 r. Kilka miesięcy trwał proces wyboru wykonawcy, firma Bial Bud z Białej Podlaskiej, oraz doprecyzowanie warunków umowy. Prace budowlane rozpoczęły się w kwietniu 2018 roku i zakończyły się 20 listopada 2018 r. Inwestycja polegała m.in. na oczyszczeniu obszaru wokół cmentarza, wylaniu stóp fundamentowych pod mury ogrodzenia, wymurowaniu kamieni w murze, wykonaniu czapek betonowych, zamocowaniu mat wegetacyjnych na zwieńczeniach murów, zamontowaniu przęseł metalowych i wykonaniu bramy wjazdowej i furtki. Prace przebiegały bardzo sprawnie, nowe ogrodzenie jest zgodne z projektem budowlanym oraz pozwoleniem na budowę.

Przed ogrodzeniem mizaru w Zastawku stanęła również tablica informacyjna z opisem historii cmentarza oraz mapą szlaku rowerowego Green Velo (przebiegającego wzdłuż wschodniej granicy Polski). Tablica informacyjna i jej montaż zostały wykonane przez Gminę Terespol.

W trakcie trwania prac budowlanych, w dniach od 3 do 10 sierpnia 2018 r., na terenie mizaru odbył się obóz wolontariacki połączony z warsztatami kulturowymi prowadzonymi przez dr. Andrzeja Drozda oraz z warsztatami dotyczącymi konserwacji kamienia prowadzonymi przez prof. Janusza Smazę. Obóz miał na celu uporządkowanie terenu cmentarza tj. oczyszczenie obszaru cmentarza z samosiejek, niskich krzewów i chorych drzew. Działanie to zostało zorganizowane dzięki wsparciu Fundacji Dziedzictwa Kulturowego ze środków Narodowego Instytutu Dziedzictwa.

Renowacja meczetu i minaretu wraz z zagospodarowaniem terenu w Gdańsku
(rozpoczęcie i zakończenie inwestycji: lipiec – grudzień 2018 roku)

Meczet w Gdańsku to pierwszy w Polsce murowany muzułmański obiekt sakralny i jedyny posiadający minaret. Budowa meczetu trwała od 1984 do 1990 roku i była możliwa dzięki staraniom członków Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej w Gdańsku w czasie ostatnich lat komunizmu i w początkach transformacji ustrojowej. Obiekt powstał według projektu, nieżyjącego już, znanego i cenionego gdańskiego architekta mgr inż. Mariana Wszelakiego. W ciągu prawie ćwierć wieku eksploatacji obiekt wspaniale służył społeczności muzułmańskiej Pomorza, jednak upływ czasu i pogarszający się stan techniczny jasno wskazały, że potrzeby jest gruntowny remont.

Pierwszym krokiem, jaki został poczyniony w kierunku poprawy kondycji obiektu, było zamówienie i wykonanie projektu wymiany pokrycia dachu i prac remontowych w minarecie opracowanym przez mgr inż. arch. Andrzeja Tołkina w czerwcu 2016 roku oraz uzyskanie pozwolenia na budowę 10 października 2016 r. Następnym krokiem było ustalenie zakresu remontu meczetu i jego akceptacja ze strony tureckiej instytucji TIKA (Turkish Cooperation and Coordination Agency, Turecka Agencja Współpracy i Koordynacji) oraz wyłonienie wykonawcy firmy INST BUD sp. z o. o. 14 lipca 2018 r. rozpoczął się remont, podzielony na 4 etapy, w jego ramach zostały wykonane m.in. wymiana pokrycia dachu minaretu oraz montaż iglicy na jego szczycie, montaż nowej ażurowej barierki na balkonie minaretu, przemalowanie elewacji minaretu oraz meczetu, wymiana okien wokół sali modlitewnej na parterze, wymiana pokrycia dachowego meczetu, wykonanie nowej posadzki na parterze meczetu oraz w piwnicy, remont łazienek oraz pomieszczeń w piwnicy – w tym utworzenie części kuchennej i biurowej, zamontowanie oświetlenia meczetu i minaretu oraz systemu monitoringu i zagospodarowanie terenu wokół meczetu polegające na poszerzeniu alejek, rozłożeniu trawnika rolowanego, zamontowaniu automatycznego systemu nawadniania, pomalowaniu ogrodzenia. Prace zostały zakończone w grudniu 2018 r.

Po renowacji wnętrze nabrało wyjątkowego charakteru, kopułę meczetu oraz ściany i sufity sal modlitewnych zdobią ręcznie malowane kaligrafie wykonane przez tureckich artystów. Na uwagę zasługują również drewniane elementy wyposażenia tj. minbar, mihrab i drzwi wejściowe do meczetu, które zostały wykonane ręcznie w Turcji.

Wierzymy, że oba miejsca będą służyć społeczności tatarsko-muzułmańskiej w Polsce, pierwsze jako miejsce pamięci, a drugie jako żywe miejsce spotkań i modlitwy otwarte dla każdego.

Tekst i fot. Szymon Grzegorczyk