Rękopisy

Literatura muzułmanów na ziemiach polskich i litewskich, przez wieki miała charakter rękopiśmienny. W rękopisach stosowano wyłącznie alfabet arabski do zapisywania, nie tylko słów arabskich i tureckich, ale również polskich i białoruskich. Praktyka taka stosowana była od XV do końca XX wieku. Dopiero w drugiej połowie XX wieku na szerszą skalę zaczęto korzystać w Polsce z muzułmańskiej literatury religijnej drukowanej. Wcześniej korzystano z niej rzadko. Księgi religijne były i są wśród muzułmanów polskich wysoko cenione i szanowane. Przekazuje się je z pokolenia na pokolenie.

W piśmiennictwie tatarsko-muzułmańskim istniało kilka typów ksiąg. Podstawowe z nich to:

1. Rękopisy Koranu – zawierały pełny tekst świętej księgi islamu-Koranu w języku oryginalnym tzn. arabskim. Dopiero od pierwszej połowy XIX wieku, zaczęto stosować, obok rękopisów, wersje drukowane sprowadzane z Kazania. Dziś korzysta się tylko z wersji drukowanych

2. Kitab (z arabskiego kitab – księga) – księga zawierająca informacje o islamie i prorokach, opis wydarzeń historycznych ze świata muzułmańskiego, dzieła moralizatorskie i polemiczne różnej treści. Kitaby były rzadko spotykane, posiadali je tylko niektórzy muzułmanie w Polsce i Litwie. Obecnie kitaby nie są ani przepisywane ani drukowane, te które pozostały do dzisiaj mają wartość historyczną.

3. Chamaił (z arabskiego hamail – to co się nosi przy sobie) – zawierały informacje o sposobie prowadzenia modlitw, niektóre wersety z Koranu, podstawowe zasady islamu, oraz wierzenia nie muzułmańskie jak np. opisy snów. Chamaiły do dzisiaj, jako literatura religijna, są powszechnie stosowane w wersji rękopiśmiennej, lub kserowanej, pisane alfabetem polskim i arabskim.

Często były tworzone przez muzułmanów polskich, tzw. Muhiry. Są to obrazy zawierające ładnie wykaligrafowane i zdobione wersety z Koranu. Do dzisiaj muzułmanie polscy zawieszają w mieszkaniach muhiry zrobione ręcznie w Polsce lub drukowane, importowane z krajów muzułmańskich. Takie elementy zdobienia mieszkań, nieraz zwraca uwagę nie muzułmańskich gości.